2-4-2-8- تأخر فرهنگی و عدم هماهنگی انسان و ماشین26
2-5- تاریخچه پیدایش مفهوم کیفیت زندگی26
2-5-1-کیفیت زندگی شهری28
2-5-2- مفهوم کیفیت زندگی30
2-6- نظریه های کیفیت زندگی33
2-6-1- کیفیت زندگی ناشی از برخورداری33
2-6-2- کیفیت زندگی ناشی از ارتباطات34
2-6-3- کیفیت زندگی ناشی از کیفیتِ بودن34
2-6-4- کیفیت زندگی شهری و برنامه ریزی34
2-7- دیدگاه های کیفیت زندگی36
2-7-1- مکتب ساختارگرایی36
2-7-2- مکتب اصلاح گرایی37
2-7-3- نظریات طراحان شهری معاصر در باب کیفیات محیطی37
2-7-4- مدلهای طبقه بندی کیفیت محیط شهری38
2-7-4- 1- مدل لنگ: نیازهای انسانی38
2-7-4-2- مدل اپلیارد: حالت های ادراک انسانی39
2-7-4- 3- مدل “کانتر” : مولفه های ” مکان “39
2-8- ابعاد اساسی در مدلهای سنجش کیفیت زندگی شهری39
2-8-1- کیفیت زندگی و ابعاد سه گانه آن41
2-8-2- شاخص های سنجش کیفیت زندگی شهری43
2-9- برنامه ریزی46
2-10- دیدگاههای توسعه پایدار شهری با توجه به محیط زیست46
2-10-1- تعریف سازمان خواربار جهانی (فائو)47
2-10-2- تئوریهای توسعه منطقه‌ای47
2-10-3- روش منطقه‌ای‌کردن48
2-10-4- مناطق همگن48
2-10-5- مناطق عملکردی49
2-10-6- مناطق برنامه‌ریزی49
2-10-7- نظریه سیستمها51
2-11- تعریف و مفهوم ارزیابی عملکرد محیط51
2-11-1- مفهوم ارزیابی محیط53

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-11-2- اهداف، عملکرد و معیارهای ارزیابی53
2-11-3- ارزشیابی محیط54
2-11-4- مفهوم ارزشیابی55
2-12- مدیریت شهری و مشارکت مردمی57
2-12-1- مشارکت و توسعه شهری58
2-12-1-1- مفهوم مشارکت58
2-12-1-2- سطوح مشارکت59
2-12-1-3- ضرورت و اهمیت مشارکت در توسعه60
2-13- نظریه برنامه‌ریزی ارتباطی62
2-13-1- برنامه ریزی فضایی63
2-13-2- ساختار فضایی64
2-13-3- ساماندهی فضایی64
فصل سوم: مواد و روش ها
مقدمه66
3-1- ویژگی‌های جغرافیایی کرمانشاه66
3-1-1- ویژگی‌های کلی زمین شناسی و تکتونیکی زاگرس68
3-1-2- ویژگیهای توپوگرافی و ژئومورفولوژیکی شهر کرمانشاه70
3-2- وضعیت منابع آبی استان کرمانشاه71
3-2-1- وضعیت هیدرولوژی شهر کرمانشاه72
3-2-1-1- رودخانه قره سو72
3-2-2- ویژگیهای اقلیمی وجوی73
3-2-3- درجه حرارت و تغییرات آن74
3-2-4- بارندگی و میزان آن75
3-2-5- باد77
3-2-6- تبخیر78
3-2-7- تعداد روزهای یخبندان79
3-3- مسائل زمین شناسی79
3-3-1- خاک شناسی شهر کرمانشاه و اطراف آن79
3-3-2- آلودگی هوا81
3-3-3- بررسی خصوصیات تکتونیکی زمین (وضعیت لرزه خیزی منطقه)81
3-3-4- تأثیر آب و هوا بر سیمای طبیعی و انسانی استان82
3-5- ویژگیهای انسانی و تاریخی منطقه83
3-5-1- شهر کرمانشاه84
3-5-2- جمعیت استان85
3-6- توسعه کالبدی کرمانشاه در دوران جدید شهرنشینی در ایران87
3-6-1- زندگی شهری88
3-6-2- نژاد89
3-6-3- زبان گویش89
3-6-3-1- گویش کردی کلهری90
3-6-3-2- گویش کردی اورامی90
3-6-3-3- گویش کردی سورانی90
3-6-3-4- گویش لکی90
3-7- هنرهای سنتی کرمانشاه90
3-7-1- گلیم بافی91
3-7-2- موج بافی91
3-7-3- جاجیم بافی92
3-7-4- قالی بافی92
3-7-5- نمد مالی92
3-8- وضعیت اقتصادی استان کرمانشاه‏93
3-8-1- صنعت و تولید93
3-8-1- مذهبی و فرهنگی93
3-8-1- بهداشت و درمان ‏94
3-9- روش شناسی تحقیق94
3-9-1- شرح کامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجرا94
3-9-2- بیان متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی94
3-9-3- روشهای گردآوری داده ها95
3-9-4- روش و طرح نمونه برداری95
3-10- بررسی اعتبار و روایی ابزار اندازه گیری96
3-10-1- روایی پرسشنامه96
3-10-2- پایایی پرسشنامه97
3-11- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات97
فصل چهارم: تجریه و تحلیل داده ها
مقدمه100
4-1- اطلاعات و آمار توصیفی جامعه آماری100
4-1-2- توزیع پاسخ‌دهندگان بر حسب سن100
4-1-3- توزیع پاسخ‌دهندگان برحسب جنس101
4-1-4- توزیع پاسخ دهندگان بر حسب شغل101
4-1-5- توزیع پاسخ دهندگان برحسب میزان تحصیلات102
4-1-6- توزیع پاسخ دهندگان برحسب مالکیت خانه (نوع سکونت ساختمان)102
4-1-7- توزیع پاسخ دهندگان برحسب وضعیت تأهل103
4-2- شاخص های سنجش104
4-2-1- شاخص ها104
4-3- یافته های استنباطی105
4-3-1- شاخص های عینی کیفیت زندگی شهری105
4-3-2- شاخص های ذهنی کیفیت زندگی شهری108
4-3-2- 1- شاخص های ذهنی در بعد فیزیکی109
4-3-2-2- شاخص های ذهنی در بعد اقتصادی109
4-3-2-3- شاخص های ذهنی در بعد اجتماعی110
4-3-3- مقایسه شاخص های ذهنی کیفیت محیط شهری در ابعاد مختلف111
4-4- بررسی عوامل مؤثر با استفاده از تحلیل عاملی111
4-4-1- روش تحلیل عاملی111
4-4-2- تحلیل کاوشی عامل ها113
4-4-3- اعتبار تحلیل عاملی115
4-4-4- تهیه ماتریس داده ها116
4-4-5- محاسبه ماتریس همبستگی116
4-4-6- استخراج عامل ها116
4-4-7- چرخش عامل‌ها118
4-4-8- نام گذاری عامل ها119
4-4-8-1- عامل اول120
4-4-8-2- عامل دوّم120
4-4-8-3- عامل سوم121
4-4-8-4- عامل چهارّم122
فصل پنجم: آزمون فرضیات و نتیجه گیری
مقدمه125
5-1- یافته های بدست آمده از فرضیه های پژوهش125
5-1-1- فرضیه اول پژوهش125
5-1-2- فرضیه دوم پژوهش127
5-2- نتیجه گیری و پیشنهادها128
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول شماره(2-1): جنبه های کیفیت زندگی شهری در پژوهش های مختلف32
جدول(2-2): شاخص های کیفیت زندگی شهری از دیدگاه صاحب نظران مختلف45
جدول شماره (3-1): وضع جوی شهر کرمانشاه برحسب ماه : سال 139076
جدول شماره (3-2): آمار روزهای همراه با گرد و خاک81
جدول شماره (3-8): مشخصات گسل های استان کرمانشاه82
جدول شماره (3-4): جمعیت و متوسط رشد سالانه سال 139086
جدول شماره (3-5):جنس و وضع سکونت سال 139086
جدول شماره (3-6): میزان شهرنشینی (درصد)سال 139086
جدول شماره (3-7):نسبت جنسی سال 139086
جدول شماره (4-1) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب سن100
جدول شماره (4-2) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب جنس101
جدول شماره (4-3) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب شغل102
جدول شماره(4-4) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب تحصیلات102
جدول شماره (4-5) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب مالکیت خانه103
جدول شماره (4-6) : توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه برحسب وضعیت تأهل103
جدول شماره(4-6) اولویت بندی شاخص های عینی مختلف کیفیت زندگی شهری درمنطقه 2106
جدول شماره (4-7): میانگین سطح کیفیت زندگی شهروندان منطقه 2 شهرداری شهر کرمانشاه107
جدول شماره (4-8) : ارزیابی شاخص های ذهنی (فیزیکی) کیفیت شهری منطقه 2 شهر کرمانشاه109
جدول شماره (4-10) : ارزیابی شاخص های (ذهنی) اقتصادی کیفیت شهری منطقه 2 شهر کرمانشاه110
جدول شماره (4-11) : ارزیابی شاخص های (ذهنی) اجتماعی کیفیت شهری منطقه 2 شهر کرمانشاه110
جدول شماره (4-12) : ارزیابی ابعاد شاخص های ذهنی کیفیت محیط شهری در منطقه 2 شهر کرمانشاه111
جدول شماره (4-13) : مهمترین متغیرهای کیفیت زندگی شهری منطقه مورد مطالعه114
جدول شماره (4-14) : تست کای دو و بارتلت شاخص های بررسی کیفیت زندگی شهری منطقه115
جدول شماره(4-15) : نتایج تحلیل عوامل حول محور اصلی 30 شاخص انتخابی117
جدول شماره (4-16): متغیر های بارگذاری شده در عامل اول “کیفیت محیط فیزیکی”120
جدول شماره (4-17) : متغیر های بارگذاری شده در عامل دوّم “عوامل کیفیت اجتماعی شهر”121
جدول شماره (4-18) : متغیر های بارگذاری شده در عامل سوم ” کیفیت حمل و نقل و ارتباطات”121
جدول شماره (4-19): متغیر های بارگذاری شده در عامل چهارم “کیفیت محیط اقتصادی”122
جدول شماره (4-20) : متغیرهای بارگذاری شده در عامل پنجم “کیفیت محیط فرهنگی”122
جدول شماره (5-1) : میانگین سطح کیفیت زندگی شهروندان منطقه 2 شهرداری شهر کرمانشاه126
جدول شماره (5-2) : ارزیابی ابعاد شاخص های ذهنی کیفیت محیط شهری در منطقه 2 شهر کرمانشاه128
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل شماره (2-1) : اجزای تشکیل دهنده کیفیت زندگی 29
شکل شماره (2-2) : نمودار شاخص های کیفیت زندگی شهری30
شکل شماره (2-3): کیفیت زندگی شهری انظر سانتس و مارتینز 33
شکل (2-4): فاکتورهای موثر در کیفیت زندگی اجتماع (از دید اکولوژی انسانی)40
شکل (2-5): ابعاد کیفیت زندگی شهری41
شکل شماره (3-1): نقشه موقعیت جغرافیایی استان کرمانشاه68
شکل شماره (3-2): نقشه توپوگرافی استان کرمانشاه70
شکل شماره (3-3): نقشه شبکه منابع آبی استان کرمانشاه71
شکل شماره (3-4): نقشه اقلیم استان کرمانشاه73
شکل شماره (3-5): نقشه هم دمای استان کرمانشاه75
شکل شماره(3-6 ): نمودار بارندگی در شهر کرمانشاه در سالهای 1388 الی 139176
شکل شماره (3-7): نقشه میزان بارش استان کرمانشاه77
شکل شماره (3-8): نقشه هم تبخیر استان کرمانشاه78
شکل شماره (3-9): نقشه وضعیت لرزه خیزی استان کرمانشاه82
شکل شماره (4-1): نمودار توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه بر حسب جنس101
شکل شماره (4-2): نمودار توزیع پاسخ دهندگان به پرسشنامه بر حسب وضعیت تأهل103
شکل شماره (4-3) : دیاگرام تصمیم گیری و مراحل تحلیل عاملی112
شکل شماره (4-4) : نمایش نمودار سنگریزه مقادیر ویژه عوامل بصورت منحنی نیمرخ دامنه ای117
شکل شماره (4-5) : نمودار خوشه ای از عامل های نام گذاری شده119
چکیده
کیفیت زندگی به عنوان مفهومی برای نشان دادن میزان رضایتمندی فرد از زندگی و به عبارتی معیاری برای تعیین رضایت و عدم رضایت افراد و گروه ها، از ابعاد مختلف زندگی است. کیفیت زندگی شهری یکی از مهمترین حوزه های مطالعات شهری در کشورهای مختلف است. این مهم به دلیل اهمیت روزافزون مطالعات کیفیت زندگی در پایش سیاست های برنامه ریزی شهری و نقش آن به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت و برنامه ریزی شهری است. بنابراین شهر به عنوان بستر زیست انسان شهرنشین، نیازمند تامین استانداردهایی است که در یک نگاه می توان آن را استانداردهای کیفیت زندگی نامید. واژه کیفیت زندگی بیشتر با محیط طبیعی و شرایط خارجی زندگی افراد از قبیل آلودگی، کیفیت مسکن، جنبه های زیبایی شناسانه، تراکم، شیوع جرم و مانند این ها مرتبط است. هدف این پژوهش بررسی و ارزیابی کیفیت زندگی شهری در منطقه2 شهرداری کرمانشاه می باشد. روش تحلیل از نوع توصیفی- تحلیلی است. برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه ای و پیمایشی با استفاده از پرسشنامه و برای سنجش کیفیت زندگی در منطقه استفاده گردیده است. به منظور تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیات از روش‌ های آماری آزمون T-test تک نمونه ای و تحلیل عاملی و نرم‌افزار SPSS بهره گرفته شد. کیفیت زندگی شهری معمولاً از طریق شاخص های ذهنی حاصل از پیمایش و ارزیابی ادراکات و رضایت شهروندان از زندگی شهری و یا با استفاده از شاخص های عینی اندازه گیری می شود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که میزان رضایت شهروندان از کیفیت محیط زندگی خود در ابعاد فیزیکی درحد مطلوبی قرار ندارد. در پایان نیز پیشنهاداتی جهت بهبود وضعیت این منطقه ارائه گردیده است.
واژگان کلیدی: کیفیت زندگی، محیط شهری، آزمون T-test، تحلیل عاملی، منطقه 2 شهرکرمانشاه
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
امروزه اهمیت محیط های مسکونی شهری به عنوان سکونتگاه های اصلی مردم، روز به روز در حال افزایش است. به طوری که این محیط ها در وهله اول ابزار مهمی برای توسعه انواع شاخص های زندگی نظیر سلامت، خانواده، کار یا فراغت و… را فراهم می آورند. دوم اینکه، جمعیت زیادی در نواحی به شدت شهرنشین شده زندگی می کنند و یا در آینده ای نزدیک زندگی خواهند کرد که می بایست به کیفیت محیط سکونت آنها توجه ویژه شود (رفیعیان،10:1391). کیفیت محیط نه تنها به حوزه برآورده سازی نیازهای مادی انسانی توجه دارد، بلکه تامین و ارتقای ظرفیت های اجتماعی و توسعه ای اجتماعات براساس الگوهای رفتار اجتماعی را در نظر دارد. بنابراین بهبود و ارتقای کیفیت محیط مسکونی، به مثابه یکی از اهداف اصلی سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری در پایش سیاست های عمومی تبدیل شده است (خادم الحسینی و دیگران، 1389: 1) کیفیت محیط سکونت شهری معمولاً از طریق شاخص های ذهنی حاصل از پیمایش و ارزیابی ادراکات و رضایت شهروندان از زندگی شهری و محیط سکونتی آنان؛ یا با استفاده از شاخص های عینی حاصل از داده های ثانویه، اندازه گیری می شود؛ تا بدین وسیله سنجشی سیستماتیک در خصوص میزان رضایتمندی و بهره مندی شهروندان از ویژگی های محیطی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی محیط سکونت به دست آید. برهمین اساس، در این پژوهش برآنیم تا برنامه ریزی شهری را با مفهومی میان رشته ای پیوند دهیم و از طریق افزایش ارتباط با شهروندان، تصویرذهنی آنان را در خصوص کیفیت محیط سکونت شان جویا شویم. لذا ابتدا معیارها و مولفه های کیفیت محیط سکونت شهری با تاکید بر تصویر ذهنی شهروندان منطقه2 شهرداری کرمانشاه مورد بازشناسی قرار گرفته است.
1- 1- بیان مسئله
کیفیت محیط شهری سنجشی است برای ارزیابی شرایطی از محیط مسکونی که برای زندگی شهری حداقل مطلوبیت را به همراه دارد و از عوامل مؤثر بر آن می توان از میزان و نحوه خدمات رسانی اجتماعی، چگونگی سلسله مراتب در کاربری های عمده و خدماتی شهر، امنیت اجتماعی در فضاهای شهری، نحوه دسترسی به فضاهای شهری، مکان قرار گیری کاربری ها و فضاهای اصلی شهر در بستر شهر، محیط زیست شهری، عملکرد بخش های مختلف در شهر، فعالیت های در جریان در محیط شهری، توجه به هویت و فرهنگ بومی ساکنان و غیره را نام برد. دلیل مهم برای چنین توجه ای به (مفهوم) کیفیت با توجه به برنامه ریزی و طراحی شهری به طور هم زمان و تعاملی از جمله راهکارهایی است که می تواند ارتقای کیفیت عملکردی در فضاهای شهری را محقق کند . پارامترهای کیفیت محیط شهری برای بررسی نتایج مو رد انتظارطراحی از فرایند برنامه ریزی، پس از مقایسه نظریات مختلف و تحلیل آن ها و لحاظ کردن وجوه اشتراک و افتراق میان عناصر تشکیل دهنده کیفیت محیط شهری مانند نظریات جین جیکوبز، لینچ، بنتلی، دی ای تی آر، کرمونا و جان پانتر، در نهایت شش شاخص در نظر گرفته شد. این شاخص ها عبارتند از نفوذپذیری1 ، تنوع2 ، ایمنی و امنیت3، انعطاف پذیری4، همه شمول بودن5 و سرزندگی6. کیفیت های محیط شهری مطابق با مدل کانتر از کیفیت های مربوط به کالبد، فعالیت و تصورات تشکیل می شود. از امتزاج کیفیت های کالبدی و فعالیتی، کیفیت عملکردی پدید می آید (گلکار،1380: 56). به هرحال میان برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران درباره ی تدقیق معنای کیفیت زندگی، اجزای منفردی که کیفیت زندگی را در بردارند (کیفیت زندگی از مجموع و تعامل آ نها بدست می آید) و روشی که از طریق آن برنامه های ویژه، کیفیت زندگی را بهبود می بخشند، توافق اندکی وجود دارد. در عین حال درگزارشات و پروژه های برنامه ریزی شهری بسیاری به مفهوم کیفیت زندگی شهری اشاره می شود، چه به عنوان نتیجه و حاصل پروژه و چه به عنوان بررسی وضعیت موجود (لطفی، 68:1388 ).
استراتژی شهری بانک جهانی (1999) برای شهرهای جهان سوم، بر روی چهار مشخصه اساسی قابلیت سکونت، رقابت پذیری، حکمرانی خوب و ورشکستگی ها متمرکز شده است؛ این چهار عامل را نیز در افزایش رفاه ساکنین این شهرها دخیل می داند(باسخا و همکاران، 98:1389). در جدید ترین رتبه بندی با توجه به شاخص کیفیت زندگی بین کشور های جهان درسال2014 متاسفانه کشور ایران در رتبه 51 جهان قرار گرفت که در جایگاه بسیار نامناسبی هم در قاره اسیا نیز قرار دارد. (رجوع شود به جدول رتبه بندی کشور های جهان از لحاظ شاخص های کیفیت زندگی سال2014 در سایت www.economic.com) و استان کرمانشاه درمیان استانهای ایران در سال 91با رتبه کیفیت زندگی 48/1- در رتبه کیفیت زندگی پایین قرار گرفته است و در میان 25 استان مورد بررسی رتبه22 را به خود اختصاص داده است (موذن139:1391). به طور کلی، باتوجه به تحقیات میدانی و اطلاعات گرفته شده از شهرداری و مراجع زیربط و مقایسه آن با استاندارهای معرفی شده از سوی منابع معتبر کیفیت زندگی در محله های منطقه 2شهرداری کرمانشاه، بنا به دلایل مختلف در سطح پایینی قرار دارد ولازم است تحقیقات جامعی در همه تخصص ها صورت گیرد تا جهت برنامه ریزی های توسعه شهری در خدمت مدیران و برنامه ریزان شهری قرار گیرد.
1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
مطالعات کیفیت زندگی می تواند به شناسایی نواحی مساله دار، عدم نارضایی مردم، اولویت های شهروندان در زندگی، تاثیرفاکتورهای اجتماعی- جمعیتی بر کیفیت زندگی و پایش وارزیابی کارایی سیاست ها و اترتژی ها در زمینه کیفیت زندگی کمک کند(صدیقه لطفی، 66:1388) کیفیت زندگی از موضوعاتی است که امروزه در مطالعات شهری، از منظر علوم اجتماعی، روانشناسی، اقتصاد، مدیریت، علوم سیاسی و…. مورد توجه قرار گرفته است، کیفیت زندگی برای تعیین رضایت و عدم رضایت افراد و گروه ها از ابعاد مختلف زندگی است. امروزه کیفیت زندگی هدف اصلی تمام برنامه ریزی هاست که توسط اندیشمندان و برنامه ریزان تهیه می شود(قالیباف و همکاران، 31:1390).
میزان کیفیت زندگی ساکنین شهرها با توسعه ی پایدار شهرها ارتباط تنگاتنگی دارد. توسعه ی پایدار، همه جوانب توسعه(محیط زیست، اقتصاد و اجتماع) در جامعه ی انسانی را مورد تاکید قرار می دهند. باتوجه به پیچیدگی ذاتی شهرها و ابعاد مختلف تاثیرگذاری آن ها، شناخت عوامل اصلی و کلیدی در جهت دستیابی به پایداری شهری ضروری به نظر میرسد. در این راستا، رضایتمندی شهرنشینان از وضعیت موجود شهرها، توجه به خواسته ها و نیازهای آنان می تواند مدیران شهری را در دستیابی به پایداری بیشتر شهرها به ویژه پایداری اجتماعی یاری رساند(حسین زاده دلیر و همکاران2:1388). شهر سالم با انسانهای سالم معنا می یابد و هر دو موجب به وجود جامعه ای سالم و پویا خواهند شد. شهرنشینی به عنوان یکی از عوامل مهم تاثیر گذاربر سلامت فردی و اجتماعی شهروندان، محسوب می شود به گونه ای که، سلامت انسان ها، تاحد زیادی تحت تاثیر وضعیت اجتماعی- اقتصادی و محیطی آنها و در گرو برنامه ها و اهدافی است که شهر برای آن ها در نظر گرفته است و ارتقای سطح کیفیت زندگی شهری نیز، درگرو سلامت است. ارتقای سطح سلامت، به مثابه محور توسعه جوامع پذیرفته شده و باتوجه به اهداف منشور اوتاوا، هدف نهایی همه دولت هاست. یافته های کیفیت زندگی می تواند برای بازشناسایی استراتژی های سیاسی قبلی و طراحی سیاست های برنامه ریزی آینده استفاده شود. بهبود کیفیت زندگی در هر جامعه ای، یکی از مهمترین اهداف سیاست های عمومی آن جامعه است(قدمی و معتمد1392 :50-33). مرور بر ادبیات تحقیق نشان می دهد که توافق عمومی در میان محققان، سیاستگذاران و برنامه ریزان در خصوص نیاز به مطالعه کیفیت زندگی در نواحی شهری وجود دارد. این مطالعات غالبا وظایف کلیدی از قبیل آگاه کردن شهروندان، گروه های اجتماعی و سیاستگذاران از روند های کیفیت زندگی را بر عهده دارند. از این رو، تحقیق انجام شده می تواند اطلاعات مفیدی را در زمینه بهبود روش شناسی مطالعه کیفیت زندگی در نواحی منطقه 2 شهرداری کرمانشاه و برنامه ریزی توسعه به منظور ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شهر کرمانشاه را فراهم نماید.
1-3- مرور ادبیات و سوابق مربوطه
تئوری ها و مطالعات تجربی کیفیت زندگی عمدتاً از جوامع غربی نشات گرفته اند. مطالعات کیفیت زندگی درکشورهای در حال توسعه و به تبع آن در ایران به طورقابل توجهی کمیاب هستند. در سال های اخیر مقالاتی دراین زمینه در مجلات علمی داخل و خارج کشور منتشرشده است. دکتر اسفندیار زبردست به بررسی قلمرومسکن کیفیت زندگی و رضایت از زندگی درسکونتگاه های حاشیه کلانشهر تهران پرداخته است . دراین مقاله با استفاده از تحلیل عاملی هفت قلمرو فرعی مسکن برای کیفیت زندگی همچون امکانات، کیفیت و استحکام مسکن شناسایی شده است. نتایج نشان می دهد که رابطه مستقیمی بین دلایل مهاجرت به سکونتگاه های حاشیه ای تهران و قلمروهای فرعی مسکن کیفیت زندگی وجود دارد. در سال 1386 آقای افشین کوکبی مقاله ای تحت عنوان معیارهای ارزیابی کیفیت زندگی شهری در مراکز شهری (مطالعه موردی مرکز شهر خرم آباد) ارئه داد. به منظور اولویت بندی معیارها و زیرمعیارهای موردنظر و همچنین مشخص کردن جایگاه مرکز شهر خرم آباد در سلسله مراتب مراکز شهری به لحاظ سطح زندگی، از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی مقایسه دودویی معیارها جهت اتخاذ تصمیم نهایی استفاده شده است. نتایج مطالعات و ارزیابی بیانگر قرار داشتن مرکز شهر خرم آباد در رده مراکز شهری با کیفیت زندگی شهری پایین بوده است.
در سال 1388 سرکار خانم صدیقه لطفی مقاله ای تحت عنوان مفهوم کیفیت زندگی شهری: تعاریف، ابعاد و سنجش آن در برنامه ریزی شهری ارائه داده است و پژوهش ایشان به دنبال آن است تا ضمن بررسی ادبیات مطروحه دراین زمینه در سطح جهانی، تلاشی در زمینه شناخت تعاریف و پژوهش به دنبال آن است تا ضمن بررسی ادبیات مطروحه در این زمینه در سطح جهانی، تلاشی در زمینه شناخت تعاریف و ابعاد این مفهوم با تاکید بر برنامه ریزی شهری داشته باشد. درادامه نیز با ذکرچند نمونه انجام شده در دنیا، به تحلیل شیوه های سنجش این مفهوم در برنامه ریزی شهری از یک طرف و لزوم این سنجش از طرف دیگر می پردازد.
در سال 1388آقای اسماعیل علی اکبری و مهدی امینی مقاله ای تحت عنوان کیفیت زندکی شهری در ایران(1385-1365) ارائه داد که رشد شهر و شهرنشینی را به عنوان بازرترین ویژگی تحولات اجتماعی- اقتصادی را مورد بررسی قرار داده اند. تحقیق آنها بر مبنای شاخص های عینی میباشد که تغییرات سهم و سرانه با ضریب برخورداری جامعه شهری از شاخص های شش گانه مسکن، بهداشت، اموزش، ارتباطات، انرژی، و گردشگری ارزیابی شده و روش تحقیق کتابخانه ای باتوجه به یافته های تحقیق ضریب برخورداری جامعه شهری در بسیاری از شاخص ها در دهه1365 تا 1385 کاهش یافته است.اما سرانه برخوداری ارتباطات و انرژی افزایش یافته است.
در سال 1389آقای محمدرضا رضوانی مقاله ای تحت عنوان توسعه و سنجش شاخص های کیفیت زندگی شهری(مطالعه موردی: شهر نورآباد، استان لرستان) ارائه داده است که هدف مطالعه آن. توسعه و سنجش شاخص های کیفیت زندگی شهری در شهر نورآباد، استان لرستان با استفاده از شاخص های عینی و ذهنی است. داده های مورد نیاز با استفاده از پیمایش خانوارهای شهری در شهر نورآباد جمع آوری شده و البته از برخی داده های ثانویه نیز بهره برداری گردیده است. روش های آماری از قبیل تحلیل عاملی، تحلیل رگرسیون چندگانه،T-test و ANOVA برای سنجش کیفیت زندگی و تحلیل و ارزیابی روابط آن با برخی از خصوصیات فردی استفاده شد. مقایسه نتایج کیفیت عینی و ذهنی زندگی در شهر نورآباد نشان می دهد که25 درصد خانوارها در حالت بهزیستی و1/30درصددر حالت محرومیت قرار دارند.
در سال 1389 سرکار خانم صدیقه لطفی مقاله ای تحت عنوان تحلیل ابعاد عینی و ذهنی دسترسی به تسهیلات محله ای در کفیت زندگی شهری در شهر مراغه انجام داده که هدف از این تحقیق تحلیل ابعاد عینی و ذهنی کیفیت دسترسی به تسهیلات محل های و فضاهای عمومی در سه بافت مختلف شهر مراغه بوده است. روش تحقیق توصیفی_ تحلیلی بوده که از نرم افزار GIS 9.3 و منطق فازی در تحلیل ابعاد عینی و از مدل TOPSIS در تحلیل ابعاد عینی استفاده شد. نتایج نشان می دهد که در محلات بافت جدید اختلاف زیادی بین ابعاد عینی و ذهنی وجود دارد، ولی در محلات بافت قدیم و روستایی این اختلاف کاهش می یابد.
در سال1390 محمد باقر قالیباف و همکاران مقاله ای تحت عنوان ارزیابی کیفیت زندگی شهری(مطاله موردی: محله یافت آباد) انجام داده اند هدف اصلی این تحقیق بررسی شاخص های مرتبط با کیفیت زندگی از دید شهروندان محه یافت آباد شهر تهران می باشد. روش تحقیق آن توصیفی _ تحلیلی مبتنی بر پرسشنامه است. نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت زندگی در منطقه مورد مطالعه در زمینه های محیطی، اقتصادی و اجتماعی از دید جامعه نمونه مطلوب نبوده و تنها وضعیت حمل و نقل و ارتباطات از دید جامعه نمونه در حد متوسطی ارزیابی شده است.
در سال 1391آقای احمد موذن مقاله ای تحت عنوان بررسی کیفیت زندگی شهری مدلی برای سنجش و رتبه بندی استان ها ی ایران با استفاده از تحلیل خوشه ای انجام داده است وهدف تعیین شاخص های نظری سنجش کیفیت زندگی عینی، ضمن ارایه مدلی برای سنجش کیفیت زندگی شهری در ایران برطبق تحلیل آمارهای موجود(تحلیل ثانوی داده ها) و نیزبااستفاده ازتحلیل خوشه ای، به رتبه بندی استان های ایران از لحاظ برخورداری از میزان کیفیت زندگی پرداخته است.نتایج این پژوهش نشان می دهد، استان اصفهان با نمره کیفیت زندگی 52/4 بالاتر از حد میانگین، بالاترین رتبه (رتبه1) را در میان استان های ایران به خود اختصاص داده است. استان ایلام نیز با نمره58/3- زیر حد میانگین در کیفیت زندگی پایین ترین رتبه را رتبه(30) در این خصوص داشته است.
در سال 1391مهرداد نوابخش مقاله تحت عنوان کیفیت زندگی شهری و برخی عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهر کرمانشاه انجام داده است. هدف تحقیق بررسی تاثیر برخی متغیر های اجتماعی بر کیفیت زندگی در شهر کرمانشاه میباشد که با استفاده از تحلیل رگرسیون نشان داده شد که با توجه به میانگین مشاهده شده کیفیت زندگی شهروندان شهر کرمانشاه 172است که با توجه به میانگین مورد انتظار که177است. کیفیت زندگی شهروندان درسطح متوسط متمایل به پایین ارزیابی می شود.
در سال 1392خانم پروانه شاه حسینی مقاله ای تحت عنوان تحلیل شاخص های کیفیت زندگی شهری مورد: محله وردآورد منطقه 21 شهر تهران ارئه داد که در این مقاله وضعیت و سطح کیفیت زندگی شهروندان محله وردآورد منطقه 21 شهر تهران، بر اساس شاخص های تاثیر گذار بررسی شده است. از آنجا که شاخص های کیفیت زندگی متعدداند، برای این محله شاخص های مناسبی درچند عنوان کلی که هر کدام دارای زیر مجموعه هایی هستند مانند سرزندگی و هویت محل،آموزش، زیست محیطی، مسکن، حمل ونقل، دسترسی به خدمات، امنیت و اقتصاد طراحی وبراساس آن پرسشنامه مورد نظر تهیه شد. نتایج حاکی از آن است که سطح رضایت از شاخص کلی کیفیت زندگی شهری و همچنین تمامی شاخص های9گانه آن بین کم و متوسط می باشد و در نهایت ضریب همبستگی نشان می دهدکه میان شاخص های کیفیت زندگی همبستگی وجود دارد و با بهبود وضعیت مسکن ودسترسی به خدمات می توان به ارتقاء سطح کیفیت زندگی در محله وردآورد شهر تهران کمک کرد.
در سال1393 آقای علیرضا خواجه شکوهی مقاله ای تحت عنوان ارزیابی و سنجش کیفیت زندگی و تأثیر آن بر مشارکت شهروندان در امور شهری مورد شناسی: شهر مینودشت در این پژوهش ابتدا کیفیت زندگی در ابعاد سلامت محیطی، اجتماعی، جسمانی، روانی ( ابعاد ذهنی) و همچنین کیفیت محیط شهری (ابعاد عینی) مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفته و سپس رابطه کیفیت محیط و زندگی با میزان مشارکت شهروندان در امور شهری مورد بررسی قرار گرفته است جامعه آماری این پژوهش کلیه سرپرستان خانوار شهر “مینودشت” می باشد که با بهره گیری از فرمول کوکران و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، تعداد 250 نمونه انتخاب و اطلاعات توسط پرسش نامه ی محقق ساخته، جمع آوری شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که ابعاد سلامت اجتماعی و روانی بالاتر از حد متوسط و ابعاد سلامت محیطی و جسمانی و همچنین کیفیت محیط شهری پایین تر از حد متوسط قرار دارند. همچنین نتایج آزمون آماری تحلیل واریانس نشان داد که افزایش کیفیت محیط و زندگی در شهر می تواند به افزایش مشارکت شهروندان در امور شهری منجر شود و بین این دو رابطه مستقیم و معنا داری وجود دارد.
همچنین می توان به کتاب بسیار ارزشمند رویکرد ها و روش های سنجش کیفیت محیط مسکونی شهری که ترجمه و تحلیل آقای مجتبی رفیعیان و جمشید مولودی اشاره کردکه در سال 1390چاپ شده است.
1-4- اهداف (شامل اهداف کلی و کاربردی)
1-4-1- هدف کلی
ارزیابی شاخص های کیفیت زندگی در منطقه2شهرداری کرمانشاه و ارائه مدل مفهومی جهت ارتقای کیفیت زندگی محدوده مورد مطالعه.
ودر راستای هدف کلی، اهداف فرعی نیز مطرح هستند که عبارنتد از:
1. کمک به بهبود روش شناختی تحقیقات در زمینه کیفیت زندگی شهری

2. ارائه سیاستها و اقدامات و پیشنهادات موثر اجرایی در زمینه کیفیت زندگی محدوده مورد مطالعه
3. شناسایی ابعاد کیفیت عینی و ذهنی زندگی
4. بررسی تاثیر خصوصیات فردی، اجتمایی و اقتصادی بر کیفیت زندگی مردم محدوده مورد مطالعه
5. ارزیابی شاخص های کیفیت ادراکی محیط شهری در محدوده مورد مطالعه
6. بررسی تصویر ذهنی مخاطبان از مفهوم کیفیت زندگی شهری در محدوده مورد مطالعه
7. شناسایی چگونگی اولویت بندی کیفیت زندگی شهری محدوده مورد نظر از دیدگاه ساکنان
1-5- کاربرد نتایج تحقیق
در صورت داشتن هدف کاربردی، نام بهره‏ وران (سازمان‏ها، صنایع و یا گروه ذینفعان) ذکر شود : نتایج این پژوهش بیش ازهر سازمانی و ارگانی متوجه سازمان شهرداری کرمانشاه علی الخصوص منطقه2شهرداری می شود البته سازمان های مردم نهاد نیز می توانند از نتایج آن بهره مند شوند و در پایان مدیران و برنامه ریزان شهری و مراکز تحقیقاتی نیز می توانند برای بهره برداری از نتایج پژوهش اقدام نمایند.
1-6- سؤالات تحقیق
1. منطقه 2 شهرداری کرمانشاه به لحاظ شاخص های کیفیت زندگی در چه وضعیتی می باشد؟
2. سطح کیفیت ذهنی زندگی و میزان رضایت شهروندان از مولفه های مختلف مربوط به قلمرو های فیزیکی، اجتمایی و اقتصادی زندگی در منطقه2 شهرداری کرمانشاه چگونه است؟
1-7- فرضیه‏های تحقیق
1. به نظر میرسد منطقه مورد مطالعه به لحاظ شاخص های کیفیت زندگی با شاخص های استاندارد فاصله دارد.
2. سطح کیفیت ذهنی زندگی و میزان رضایت شهروندان از مولفه های مختلف مربوط به قلمرو های فیزیکی، اجتمایی و اقتصادی زندگی در منطقه2شهرداری کرمانشاه به نظر میرسد که پایین است.
1-8- مشکلات و محدودیتهای تحقیق
معمولا هر پژوهش با مشکلاتی روبرو می شود و بیشتر پژوهشها دچار مشکلات مشابهی هستند. بنابراین این تحقیق مستثنی از این قاعده نبوده و در مراحل انجام آن با مشکلاتی بشرح زیر دچار بوده است.
* بروکراسی اداری و اتلاف وقت فراوان در جریان جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از سازمانها.
* فقدان آمار و اطلاعات و محدودیت از لحاظ منابع اطلاعاتی و متفاوت بودن اعداد و ارقام.
* عدم وجود کارشناسان و متخصصان کافی دراین زمینه در ادارات و سازمان های استان کرمانشاه.
* مشکلات مالی بدلیل رفت وآمد زیاد، خریداری نقشه ها و داده های آماری از سازمانهای مربوطه و هزینه بالای چاپ.
* عدم توجیه بعضی از شهروندان در جریان مصاحبات وتکمیل پرسشنامه ها.
* فقدان آمارهای دقیق و به هنگام در مورد منطقه مورد مطالعه.
1-9- تعاریف واژگان و مفاهیم
1-9-1- محله
در تعریف واژه های هم پیوند با محله، مبتنی بر بعد اجتماعی آن، مفهوم اجتماع محلی مطرح است. در لغت نامه آکسفورد، اجتماع محلی به معنای مجموعه ای از انسان هاست که در یک مکان، ناحیه و یا محدوده مشترک زندگی می کنند و ویژگی های مشترک چون مذهب، شغل، نژاد قومیت و نظایر اینها آنان را با یکدیگر پیوند می دهد. (در نوشتارهای شهرسازی مفهوم اجتماع محلی، شبکه ای از اجتماعات مردمی با هویت، علایق های مشترک در سطح محلی است که در زمینه های شناخت، ایجاد فرصت و حمایت دوسویه را برای تعامل متقابل فراهم می آورند ( عبداللهی، صرافی، توکلی نیا، 88 :138).
1-9-2- شاخص ها
شاخص ها به منظور ارزیابی تغییرات فرآیندها و پدیده هایی در طول زمان بکار می رود که سنجیدن مستقیم آن ها مشکل است. استفاده عملی از شاخص ها برای نقد شرایط اجتماعی در حدود دهه ی 1830 آغاز شد، هنگامی که اصلاح طلبان اجتماعی در اروپا، انگلستان وآمریکا ازآمارهای اجتماعی برای بهبود شرایط بهداشت عمومی استفاده می کردند. دردهه ی1960 ، شاخص های اجتماعی توسط تعداد زیادی از دولت ها درسراسر جهان به عنوان بخشی قوی ازتوسعه سیاسی مورد استفاده قرار گرفت(Dissart, 2000, 159).
1-9-3- کیفیت
واژه کیفیت در لاتینqual به معنی چیزی و چه و “quality” به مفهوم چگونگی آمده و “qol”از نظر واژه به معنی چگونگی زندگی است و در برگیرنده تفاوت های آن است که برای هر فرد منحصر به فرد بوده و با دیگران متفاوت است (کوچکی نژاد وهمکاران، 122:1390).
1-9-4- کیفیت زندگی
بالاترین هدف توسعه و مدیریت شهری، بهبود کیفیت زندگی و خوشخبتی شهروندان است: حال انکه کیفیت زندگی مفهومی چند بعدی است و جنبه های مختلفی را در بر می گیرد. به طور کلی کیفیت زندگی شامل مسائل مادی و غیر مادی است. ازبعد مادی، کیفیت زندگی نه تنها مقوله هایی چون استانداردهای زندگی، امکانات زیربنایی، تولید اقتصادی،اشتغال، قیمت ها، قانون و مانند اینها را در بر می گیرد بلکه مواردی چون سلامتی، سرگرمی، اوقات فراغت، فرهنگ و هنرو مانند اینها نیز در همین مقوله می گنجند. در بعد مفاهیم غیرمادی، کیفیت زندگی شامل تجارب و دریافت های شخصی افراد و بازخوردهای آنها در زندگی واقعی شان است . (Dajian & penter 2006: 4)
1-9-5- شهر کرمانشاه
شهرکرمانشاه از شمال به کوه فرخشاد، از شمال غربی به کوه طاق بستان و از جنوب به سفید کوه منتهی می شود که در قسمت مرکزی استان کرمانشاه با موقعیت 47درجه و 4دقیقه شرقی و19درجه و34دقیقه شمالی قرار دارد و دارای 24500کیلومتر مربع گستردگی و ارتفاع1200متر از سطح دریا ا ست. کرمانشاه یکی از شاهراه های ارتباطی شرق و غرب و قدیمی ترین راه عبور زائران عتبات عالیات است که به همین سبب تاثیرات فرهنگی و معنوی برجاگذارده است. فاصله زمینی شهر کرمانشاه در شرایط مطوب تا بغداد، 390کیلومتر، تا تهران 590کیلومتر تا مرز خسروی(مرز ایران و عراق) درحدود 200 کیلومتر و فاصله هوایی آن تا تهران 413 کیلومتر است.


پاسخ دهید